Gabatarwa
Al’adu su ne ginshiƙan kowace al’umma. Su ne ke nuna asalinta, tarbiyarta, da yadda take gudanar da rayuwarta. A tsakanin al’ummomin da ke da yalwar al’adu da tarihi, Hausawa na daga sahun gaba. Sai dai, da yake duniya na sauyawa, wasu al’adun Hausawa da suka yi fice a baya sun fara gushewa ko kuma sun daina aiki da su kwata-kwata. Wannan rahoto ya dubi wasu daga cikin waɗannan al’adun da suka gushe, dalilan gushewarsu, da yadda hakan ke shafar al’umma.
1. Al’adar Neman Aure da Kwallon Gaya
A da, neman aure a tsakanin Hausawa ba wai kawai magana ba ce tsakanin iyaye, a’a, al’ada ce mai ɗauke da ladabi, ƙawa, da zumunci. Ana tura wakilai da kayan gaisuwa kamar gishiri, alewa, da tabarma domin gabatar da kai. Yanzu, wannan al’ada ta ragu matuƙa, inda yawanci ana amfani da waya ko ziyarar kai tsaye, ba tare da cikakken tsari na al’ada ba.
2. Gaskiyar Ɗaurin Aure da Sirrin Biki
A da, an fi daraja sirri da mutunci wajen daura aure. Bikin yakan gudana ne cikin girmamawa da kaucewa hayaniya. Amarya za ta zauna cikin kunya tana karɓar horo daga manya. A yau, al’amarin ya koma fili, inda ana yawan nunawa a kafafen sada zumunta, da walimomi da hotuna masu yawa, hakan yana rage ƙima da sirrin da ake yi wa aure a da.
3. Al’adar Tatsuniya da Tarbiyya Daddare
Tatsuniya na daga cikin hanyoyin gina tarbiyyar yara. Ana zaune da dare, ana faɗa da sauraro, yara na koya darussa da hikima. A yau, wannan al’ada ta tsaya cik saboda shigowar talabijin, wayar salula, da fina-finai. Yara sun fi sha’awar kallon cartoon ko wasanni a waya fiye da sauraron tatsuniya daga kakanni.
4. Roƙon Gari da Waka a Lokutan Biki ko Sallah
Yara da matasa sukan yi waƙa, su rera baitoci, su nemi dambu, alewa, ko kuɗi. Wannan hanya ce ta nishadi da horo. A yanzu ana ganin hakan a matsayin bara ko ɓata gari, kuma wasu guraren sun hana irin wannan taro saboda tsaro ko rashin fahimta.
5. Sana’o’in Gargajiya
Sana’o’in gargajiya kamar burmi, saka tabarma, aski da wuƙa, ko ɗinki su ne garkuwar maza da mata a da. Ana koya wa yara tun suna ƙanana. Yanzu, da yawa sun daina koya wa ‘ya’yansu waɗannan sana’o’i, suna fifita makaranta da aiki a ofis ko burin fim ko siyasa.
*
Dalilan Da Suka Haddasa Cire Waɗannan Al’adu
Shigowar addini (Musulunci) wanda ya hana wasu ɗabi’u da ake aiwatarwa a da.
Tasirin Turawa da tsarin mulkin mallaka wanda ya sauya tsarin zamantakewa da tufafi.
Wayewar kai da ci gaban zamani, da ya sa mutane suna kallon wasu al’adu a matsayin tsofaffi ko marasa amfani.
Kafafen sadarwa kamar intanet da wayar hannu sun maye gurbin zamantakewa na al’ada.
Iyayen da ba sa miƙa al’ada zuwa gobe, wato rashin gabatar da al’adu ga ‘ya’ya.
*
Tasirin Rashin Bin Wadannan Al’adu
Rashin tarbiyya da ladabi a tsakanin yara da matasa.
Gurbacewar asalinsu da mantuwa da tushe.
Raguwar ɗaurewar zumunci da juna a cikin al’umma.
Dogaro da na waje maimakon dogaro da na gida.
Rashin sha’awar sana’o’in hannu wanda ke haifar da rashin aikin yi.
*
Kammalawa
Al’ada a wajen Hausawa tamkar kyakkyawan itace ne mai zurfin tushe. Duk da cewa zamani yana canjawa, akwai bukatar a zauna a duba waɗanda al’adun da za a iya dawowa da su ko gyarawa domin dacewa da zamani. Idan aka bar su suka gushe gabaɗaya, Hausawa za su rasa wani babban bangare na asalin su da martabarsu a duniya.
